هفت‌سین همان سفرهٔ آراستهٔ سال نو ایرانی، نوروز، است. نام آن در لغت یعنی هفت «س»: روی سفره هفت چیز می‌گذارند که نام فارسی همه‌شان با حرف س شروع می‌شود. هر یک نماد آرزویی برای سال نو است.

نوروز با اعتدال بهاری هم‌زمان است، بیشتر وقت‌ها ۲۰ یا ۲۱ مارس – و دقیقاً در همان دقیقه‌ای که خورشید از خط استوا می‌گذرد. به این لحظه تحویل سال می‌گویند و خانواده آن موقع دور هم کنار سفرهٔ هفت‌سین می‌نشیند.

هفت «س»

۱. سبزه – جوانه

عدس، گندم یا جو سبزشده در یک ظرف. دو سه هفته پیش از نوروز سبز می‌کنند و نماد زندگی تازه و رویش است. روز سیزدهم نوروز، در سیزده‌بدر، سبزه را به آب روان می‌سپارند؛ می‌گویند بدی سال را با خود می‌برد.

۲. سمنو – حلوای جوانهٔ گندم

خمیری تیره و شیرین از گندم جوانه‌زده، بدون هیچ شکری – شیرینی‌اش تنها از جوانه زدن می‌آید. نماد توان و برکت است. آماده کردنش یک تا دو روز طول می‌کشد و سنتاً زن‌های یک خانواده یا محله با هم می‌پزند. چون جوانه زدن و پختنش این‌قدر طول می‌کشد، بسیاری از خانواده‌ها سمنو را با هم و در مقدار زیاد می‌پزند.

۳. سنجد – میوهٔ درخت سنجد

میوهٔ خشک درخت سنجد، آردی و کمی شیرین. نماد مهر و خرد است. می‌گویند بوی آن عشق را بیدار می‌کند.

۴. سیر

یک بُنه سیر کامل و پوست‌نگرفته. نماد سلامت و نگه‌داری است.

۵. سیب

سیب سرخ، نماد زیبایی و سلامت.

۶. سماق

این ادویهٔ سرخ نماد رنگ طلوع آفتاب است – پیروزی روشنایی بر تاریکی. بیشتر در این‌باره: سماق.

۷. سرکه

نماد صبر، سالخوردگی و خرد است – این‌که آدم با وقار پیر شود.

چه چیزهای دیگری سر سفره می‌گذارند

این چیزها جزو هفت «س» نیستند، ولی کم پیش می‌آید که سر سفرهٔ هفت‌سین نباشند:

• آینه – برای نگاه کردن به سال گذشته
• شمع – یکی برای هر فرزند خانه، برای روشنایی و انرژی
• تخم‌مرغ رنگی – نماد زادآوری، اغلب هم یکی برای هر نفر خانه
• ماهی قرمز در تُنگ – نماد زندگی و جنب‌وجوش (امروز بحث‌برانگیز شده و بسیاری ماهی تزیینی می‌گذارند)
• سکه – برکت
• یک کتاب – بیشتر دیوان حافظ که سر نوروز از آن می‌خوانند، یا قرآن
• سنبل – برای عطر بهار
• گلاب و شیرینی

هفت – چرا این عدد؟

عدد هفت در فرهنگ ایرانی از دوران پیش از اسلام عددی مقدس شمرده می‌شود. در آیین زرتشتی هفت امشاسپند هست، همان ایزدان نگاهبان. هفت‌سین به شکل امروزی‌اش به‌مراتب تازه‌تر است، ولی خودِ جشن بهار بسیار کهن است – نوروز بیش از دو هزار و پانصد سال است که برگزار می‌شود و امروز در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شده است.

سفره را کِی می‌چینند؟

چند روز پیش از نوروز، اغلب بعد از خانه‌تکانی بزرگ. سفره تا سیزده‌بدر پهن می‌ماند، یعنی سیزده روز. در این مدت به دیدن خویشاوندان می‌روند و از بزرگ‌ترها شروع می‌کنند. شب نوروز سبزی پلو با ماهی می‌خورند؛ برنج سبز سبزی با ماهی سرخ‌شده. تاریخ دقیق جشن‌های ایرانی در تقویم جشن‌های ایرانی آمده است.

پرسش‌های پرتکرار

هفت‌سین به چه معناست؟

در لغت یعنی هفت «س». هفت چیز که نام فارسی‌شان با حرف سین شروع می‌شود و هر یک نماد آرزویی برای سال نو است.

نوروز کِی است؟

در اعتدال بهاری، بیشتر وقت‌ها ۲۰ یا ۲۱ مارس – و تا دقیقه حساب می‌شود.

بعد از نوروز سبزه را چه می‌کنند؟

روز سیزدهم، در سیزده‌بدر، آن را به آب روان می‌سپارند. می‌گویند بدی سال را با خود می‌برد.

چرا هفت؟

عدد هفت در فرهنگ ایرانی از پیش از اسلام مقدس شمرده می‌شود؛ از جمله به‌سبب هفت امشاسپند در آیین زرتشتی.

باید هر هفت تا را داشت؟

سنتاً بله، ولی بسیاری از خانواده‌ها – مخصوصاً بیرون از ایران – با هر چه دارند سفره می‌چینند. مهم‌تر از کامل بودن، همین چیدن سفره است.

در آلمانی هفت‌سین را چطور می‌نویسند؟

چند نگارش لاتین با هم رایج است، چون املای ثابتی برای فارسی در آلمانی وجود ندارد.

توضیح کامل – با همهٔ نگارش‌ها و فهرست کامل اقلام – را در صفحهٔ هفت‌سین – سفرهٔ نوروز می‌بینید. هر چه برای آن لازم است در مجموعهٔ نوروز ما هست.